Polski dokument podróży dla cudzoziemca: Białorusini do 31 grudnia

Czym jest ten dokument

Polski dokument podróży dla cudzoziemca jest dla cudzoziemca, który nie ma ważnego paszportu. W okresie ważności uprawnia do wielokrotnego przekraczania granicy (art. 253 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Jest ważny rok od dnia wydania (art. 253 ust. 2).

To nie jest zezwolenie na pobyt i go nie daje: musisz już mieć jeden z tytułów wymienionych niżej.

Zasada ogólna (art. 252)

Wojewoda wydaje dokument, gdy spełnione są oba warunki (art. 252):

• Twój paszport został utracony, zniszczony albo stracił ważność, a nie możesz dostać nowego;
• masz zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, ochronę uzupełniającą, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych albo zezwolenie na pobyt czasowy z art. 186 ust. 1 pkt 9. To zezwolenie jest tylko dla obywateli Białorusi, którzy przyjechali na wizie krajowej wydanej ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe (art. 60 ust. 1 pkt 23; Dz.U. 2022 poz. 1335).

To, że nie możesz dostać nowego paszportu, wykazujesz dokumentami (art. 231 ust. 2 pkt 2). Nawet z polskim dokumentem musisz dalej starać się o własny paszport (art. 254).

Obywatele Białorusi: łatwiejsza zasada do 31 grudnia 2026 r.

Art. 252a dotyczy obywateli Białorusi (§ 2 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 1247). Muszą być spełnione wszystkie trzy warunki (art. 252a ust. 1):

1. Twój paszport został utracony, zniszczony albo stracił ważność, albo nigdy go nie miałeś;
2. masz zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, jakiekolwiek zezwolenie na pobyt czasowy, ochronę uzupełniającą albo zgodę na pobyt ze względów humanitarnych;
3. składasz wniosek do 31 grudnia 2026 r. (§ 3 tego rozporządzenia, zmieniony przez Dz.U. 2026 poz. 800).

Co jest łatwiejsze niż przy art. 252:

• Nie musisz wykazywać, że nie możesz dostać białoruskiego paszportu.
• Liczy się każde zezwolenie na pobyt czasowy, bez względu na to, w jakim celu go udzielono.
• Nie musisz dalej starać się o białoruski paszport (art. 254).

Przy obu zasadach ustawa mówi, że przy spełnionych warunkach dokument się „wydaje”, a nie, że „może być wydany”.

Termin. Liczy się dzień złożenia wniosku, nie dzień decyzji wojewody (art. 252a ust. 1 pkt 3). Okres zaczął się 1 lipca 2023 r. Jego koniec przesuwano już sześć razy, za każdym razem o pół roku, ostatnio rozporządzeniem Dz.U. 2026 poz. 800, ogłoszonym 18 czerwca 2026 r. Każdy nowy termin ogłaszano zaledwie 2–16 dni przed upływem poprzedniego. Może zostać przesunięty znowu, ale nie musi. Jeśli nie zostanie, od 1 stycznia 2027 r. zostaje tylko art. 252: trzeba będzie wykazać, że nie można dostać nowego paszportu, a zezwolenie na pobyt czasowy wystarczy tylko z art. 186 ust. 1 pkt 9. Na niektórych stronach urzędów wciąż widać starszą datę; obowiązujące rozporządzenie mówi o 31 grudnia 2026 r.

Sprawdź przed złożeniem wniosku:

• Jeśli Twój białoruski paszport jest jeszcze ważny, żadna z tych zasad nie ma zastosowania.
• Musisz już mieć zezwolenie albo ochronę. Gdy dopiero czekasz na pierwsze zezwolenie, jeszcze go nie masz.
• Jeśli Twoje zezwolenie wygasło, a czekasz na kolejne, przepis nie jest jasny: mówi o zezwoleniu, którego „udzielono”, a formularz pyta, jakie zezwolenie posiadasz. Najpierw zapytaj w urzędzie wojewódzkim albo w bezpłatnej pomocy prawnej.
• Jeśli wysyłasz formularz pocztą, przepisy nie mówią, czy dla terminu 31 grudnia liczy się dzień nadania, czy dzień, w którym list dotrze. Nie czekaj do ostatnich dni.

Status uchodźcy: inny dokument

Przy statusie uchodźcy dostajesz zamiast tego dokument podróży przewidziany w Konwencji Genewskiej, od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Jest ważny 2 lata (art. 89i ust. 1 i 3, art. 89n ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Nowy wydaje się na wniosek, po pobraniu danych biometrycznych (art. 89m).

Ochrona czasowa (status UKR) i zgoda na pobyt tolerowany nie są na żadnej z list.

Jak złożyć wniosek

Gdzie: do wojewody właściwego ze względu na miejsce Twojego pobytu (art. 257 ust. 1). Nie przez MOS: ten system służy do wniosków o zezwolenia na pobyt (art. 225a ust. 1) i nie ma w nim wniosku o ten dokument.

Formularz: wniosek składa się na urzędowym formularzu (art. 231 ust. 1), według wzoru z załącznika nr 10 do rozporządzenia w sprawie dokumentów wydawanych cudzoziemcom. Wypełnia się go po polsku. Obywatele Białorusi, którzy składają wniosek na podstawie art. 252a, wypełniają część D2. Urzędy wojewódzkie publikują formularz na swoich stronach. W Warszawie Mazowiecki Urząd Wojewódzki prosi, by wypełnić go w portalu inPOL i wydrukować.

Razem z formularzem:

• 2 kolorowe fotografie 35 × 45 mm, zrobione w ciągu ostatnich 6 miesięcy (§ 3 tego rozporządzenia);
• pokaż dokument potwierdzający tożsamość. Bez ważnego paszportu możesz przedstawić inny dokument tożsamości (art. 231 ust. 2–3), np. kartę pobytu, która potwierdza Twoją tożsamość w Polsce (art. 242);
• dokumenty potwierdzające to, co piszesz we wniosku (art. 231 ust. 2 pkt 2): zezwolenie albo decyzję o ochronie, stary paszport, jeśli go masz, a przy art. 252 dowody, że nie możesz dostać nowego;
• potwierdzenie opłaty, jeśli ją płacisz (niżej).

Do tego dokumentu nie pobiera się odcisków palców: ustawa przewiduje je przy karcie pobytu (art. 246), a dokument zawiera tylko Twoje dane, zdjęcie i podpis (art. 255).

Jak złożyć: na papierze, osobiście w urzędzie wojewódzkim albo pocztą (tak podają Mazowiecki i Lubuski Urząd Wojewódzki). Urząd może potem wezwać Cię do okazania oryginałów. Nie e-mailem: wniosek wysłany na adres poczty elektronicznej urzędu pozostawia się bez rozpoznania (art. 63 § 1 k.p.a.). Jeśli czegoś brakuje, urząd wezwie Cię do uzupełnienia w terminie co najmniej 7 dni; jeśli tego nie zrobisz, wniosek pozostanie bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.).

Opłata

• Obywatele Białorusi nie płacą za wydanie dokumentu, przy obu zasadach (art. 236 ust. 1 pkt 7; § 1 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 1244). To rozporządzenie nie ma daty końcowej.
• Pozostali płacą 350 zł (§ 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia w sprawie opłat, Dz.U. 2022 poz. 1583) albo połowę, 175 zł, jeśli są w trudnej sytuacji materialnej, przebywają w Polsce, by uczyć się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej, albo nie mają 16 lat (art. 237). Płacisz przy składaniu wniosku, w kasie urzędu albo na jego rachunek bankowy (§ 3).
• Wymiana (po utracie, uszkodzeniu albo zmianie danych, art. 256) kosztuje 350 zł dla wszystkich, także dla obywateli Białorusi: zwolnienie dotyczy tylko wydania. Po zawinionej utracie albo zniszczeniu kosztuje 700 zł, a za kolejnym razem 1050 zł (§ 5).

Ile to trwa i odbiór

Wojewoda powinien załatwić sprawę w ciągu miesiąca, a sprawę szczególnie skomplikowaną — w ciągu dwóch miesięcy (art. 35 § 3 k.p.a.). Jeśli nie zdąży, musi Cię zawiadomić, podać przyczynę i nowy termin (art. 36 § 1). Możesz wtedy złożyć ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem wojewody (art. 37 § 1 i § 3 pkt 1). Nie wcześniej: ponaglenie złożone przed upływem terminu pozostaje bez rozpoznania (art. 37 § 3a). Wstrzymanie biegu terminów dla wojewodów do 4 marca 2027 r. (art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) obejmuje tylko sprawy zezwoleń na pobyt, nie ten dokument.

Dokument odbierasz osobiście (art. 282 w zw. z art. 248 ust. 1). Dokument dziecka poniżej 13 lat odbiera rodzic albo opiekun; przy wnioskach złożonych od 27 kwietnia 2026 r. dziecko, które w dniu złożenia wniosku miało ukończone 6 lat, musi być obecne (art. 248 ust. 2–2a).

Gdy wojewoda odmówi

Odmowa następuje w drodze decyzji (art. 257 ust. 2). Możesz złożyć odwołanie w ciągu 14 dni od doręczenia (art. 129 § 2 k.p.a.) do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem wojewody, który odmówił (art. 129 § 1 k.p.a.; art. 22 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). Wystarczy napisać, że się nie zgadzasz (art. 128 k.p.a.), ale jeśli możesz, napisz dlaczego. Koniec decyzji (pouczenie) mówi, jak to zrobić.

Odwołanie albo ponaglenie składasz na papierze, osobiście lub pocztą, albo elektronicznie na adres do doręczeń elektronicznych urzędu, nie zwykłym e-mailem (art. 63 § 1 k.p.a.). Odwołanie nadane w placówce Poczty Polskiej najpóźniej ostatniego dnia jest złożone w terminie (art. 57 § 5 pkt 2).

Jeśli Szef Urzędu też odmówi, możesz złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ciągu 30 dni od doręczenia, za pośrednictwem Szefa Urzędu (art. 13 § 2, 53 § 1 i 54 § 1 p.p.s.a.). Tej skargi nie piszemy. Pomoże bezpłatna pomoc prawna.

Co pisze Respubliko

Na podstawie Twoich odpowiedzi Respubliko pisze po polsku: pismo dołączane do formularza, które wskazuje art. 252a albo 252 i spełnione warunki (formularz wymienia takie uzasadnienie jako pierwszy załącznik); ponaglenie, jeśli wojewoda zwleka; albo odwołanie, jeśli odmówił. Sprawdzasz pismo, podpisujesz je i składasz sam. Sam formularz wypełniasz i podpisujesz własnoręcznie.

Gdy już masz dokument

• Jest ważny rok. Potem składasz wniosek o kolejny; dla obywateli Białorusi to nowe wydanie też jest bezpłatne.
• Jeśli go zgubisz albo uszkodzisz, zawiadom wojewodę, który go wydał, w ciągu 3 dni (art. 232 ust. 1). Dostaniesz bezpłatne zaświadczenie, ważne do wymiany dokumentu, najdłużej 2 miesiące (art. 232 ust. 2–3). Wniosek o wymianę złóż w ciągu 14 dni (art. 230 ust. 1).
• Zwróć go w ciągu 14 dni, jeśli dostaniesz własny paszport albo obywatelstwo polskie, albo gdy decyzja o cofnięciu zezwolenia lub pozbawieniu ochrony stanie się ostateczna (art. 258).