Zezwolenie na pobyt stały 2026: warunki, wniosek w MOS, opłata

Co daje to zezwolenie

Zezwolenia na pobyt stały udziela się na czas nieoznaczony (art. 195 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Karta pobytu jest ważna 10 lat, tak samo każda kolejna (art. 243); o kolejną wystąp co najmniej 30 dni przed upływem ważności (art. 230 ust. 2).

• Możesz pracować bez zezwolenia na pracę (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom).
• Zezwolenie można cofnąć, np. gdy wyjedziesz z Polski na ponad 6 lat (art. 199 ust. 1 pkt 5), a jeśli dostałeś je jako małżonek — gdy rozwiedziesz się w ciągu 2 lat (art. 199 ust. 3).
• Ochrona czasowa (status UKR) wygasa w dniu udzielenia zezwolenia na pobyt stały (art. 109b ust. 1 pkt 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony).

Kto może je dostać

Tylko osoba, która spełnia jedną z tych podstaw (art. 195 ust. 1):

• pkt 1: dziecko cudzoziemca z zezwoleniem na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE, pozostające pod jego władzą rodzicielską, urodzone po udzieleniu mu tego zezwolenia albo w czasie jego pobytu na zezwoleniu na pobyt czasowy, ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą, zgodą humanitarną lub zgodą na pobyt tolerowany.
• pkt 2: dziecko obywatela polskiego, pozostające pod jego władzą rodzicielską.
• pkt 3: osoba polskiego pochodzenia, która zamierza osiedlić się w Polsce na stałe: deklaruje narodowość polską, co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej i wykaże swój związek z polskością (art. 195 ust. 2; art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji).
• pkt 4: małżonek obywatela polskiego, w małżeństwie uznawanym przez prawo polskie, trwającym co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku, który bezpośrednio przed wnioskiem przebywał w Polsce nieprzerwanie co najmniej 2 lata na zezwoleniu na pobyt czasowy w związku z tym małżeństwem albo ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą lub zgodą humanitarną.
• pkt 5: ofiara handlu ludźmi, która bezpośrednio przed wnioskiem przebywała w Polsce co najmniej rok na zezwoleniu na pobyt czasowy dla ofiar handlu ludźmi, współpracowała z organami ścigania w sprawie o handel ludźmi i ma uzasadnione obawy przed powrotem.
• pkt 6: osoba, która bezpośrednio przed wnioskiem przebywała w Polsce nieprzerwanie co najmniej 5 lat ze statusem uchodźcy, ochroną uzupełniającą lub zgodą humanitarną; albo 10 lat na zgodzie na pobyt tolerowany z art. 351 pkt 1 lub 3; albo 4 lata na zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę w zawodzie pożądanym dla gospodarki (art. 114 ust. 1a), ze stabilnym i regularnym dochodem. MOS podaje, że takich zezwoleń dotąd nie udzielano.
• pkt 8: osoba, której udzielono w Polsce azylu.
• pkt 9: posiadacz ważnej Karty Polaka, który zamierza osiedlić się w Polsce na stałe. Wcześniejszy pobyt nie jest wymagany. Kartę pobytu dostaniesz po zwrocie Karty Polaka (art. 229 ust. 7).
• pkt 10: niektórzy obywatele Wielkiej Brytanii, którzy do 31 grudnia 2020 r. pracowali w Polsce jako pracownicy delegowani.

Uchodźcy i osobie z ochroną uzupełniającą wlicza się czas postępowania o ochronę (art. 195 ust. 3). Pobyt nieprzerwany to pobyt bez przerwy dłuższej niż 6 miesięcy i bez przerw dłuższych łącznie niż 10 miesięcy w okresie, który się liczy, poza niektórymi przypadkami, np. pracą za granicą dla pracodawcy z siedzibą w Polsce (art. 195 ust. 4).

Wojewoda odmówi wszczęcia postępowania, jeśli w dniu złożenia wniosku przebywasz poza Polską, w Polsce nielegalnie albo tylko na niektórych wizach lub zezwoleniach, jesteś zatrzymany lub w więzieniu albo masz obowiązek wyjazdu (art. 196 ust. 1), z pewnymi wyjątkami (art. 196 ust. 2–4).

Jak złożyć wniosek: tylko w MOS

Od 27 kwietnia 2026 r. wniosek składa się tylko elektronicznie, w MOS (mos.cudzoziemcy.gov.pl). Wniosek złożony inaczej pozostawia się bez rozpoznania (art. 203c). Jeśli złożyłeś wniosek papierowy przed 27 kwietnia 2026 r., w Twojej sprawie obowiązują dotychczasowe przepisy (art. 12 ustawy Dz.U. 2025 poz. 1794; M.P. 2026 poz. 370).

Złóż wniosek najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu (art. 202 ust. 1). Ten termin nie dotyczy dzieci z pkt 2 ani urodzonych w Polsce małoletnich dzieci z pkt 1 (art. 202 ust. 3). Jeśli MOS w tym dniu nie działa, złóż wniosek najpóźniej 3. dnia roboczego po usunięciu awarii (art. 225c). Sprawę prowadzi wojewoda właściwy ze względu na miejsce Twojego pobytu (art. 201 ust. 1).

1. Załóż konto w MOS. Logujesz się przez login.gov.pl, np. Profilem Zaufanym (MOS). Przy zakładaniu konta podajesz m.in. numer PESEL (art. 225b ust. 3).
2. Wypełnij formularz po polsku, z uzasadnieniem i oświadczeniem o prawdziwości danych (art. 203).
3. Dołącz aktualne zdjęcie i skan wszystkich stron ważnego paszportu (art. 203d ust. 1). Możesz dodać dokumenty i dowód opłaty. Jeśli nie masz paszportu i nie możesz go uzyskać, w szczególnie uzasadnionym przypadku możesz przedstawić inny dokument tożsamości (art. 203a ust. 2).
4. Podpisz wniosek podpisem zaufanym lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 203d ust. 3). Za dziecko wniosek składa i podpisuje rodzic (art. 202 ust. 2).
5. Wyślij i zachowaj urzędowe poświadczenie odbioru (UPO). Bez UPO wniosek nie jest złożony (art. 203d ust. 5).

Urząd wojewódzki musi pomóc w założeniu konta i złożeniu wniosku (art. 225b ust. 4; art. 203d ust. 6).

Wizyta: odciski palców

Wojewoda wzywa Cię do osobistego stawiennictwa w terminie co najmniej 7 dni od doręczenia wezwania, żeby okazać paszport, złożyć odciski palców i wzór podpisu (art. 203e ust. 1). Dzieci do 6 lat i osoby, które z powodu choroby lub niepełnosprawności nie mogą przyjść (z zaświadczeniem lekarza specjalisty), nie są wzywane (art. 203h ust. 1).

Jeśli się nie stawisz, nie złożysz odcisków albo nie okażesz paszportu, wojewoda umorzy postępowanie (art. 203i ust. 1). Ustawa o cudzoziemcach nie mówi, jak przełożyć termin: jeśli nie możesz przyjść, napisz do urzędu przed wizytą i skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej. Od tej decyzji możesz się odwołać w ciągu 14 dni (art. 129 § 2 k.p.a.). Gdy stanie się ostateczna, a nie masz innej podstawy pobytu, musisz wyjechać w ciągu 30 dni (art. 299 ust. 6 i 8).

Dostaniesz też wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających podstawę, z terminem co najmniej 14 dni (art. 203f).

Opłata

• 640 zł opłaty skarbowej, płatnej przy złożeniu wniosku, na rachunek lub w kasie urzędu miasta, w którym siedzibę ma wojewoda (art. 6, 8, 12 i załącznik, część III ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej; MOS).
• Bez opłaty: posiadacz Karty Polaka zamierzający osiedlić się na stałe, azylant, członek najbliższej rodziny repatrianta, obywatel Wielkiej Brytanii z pkt 10 (ta sama pozycja) i osoba, która przedstawi zaświadczenie o korzystaniu z pomocy społecznej z powodu ubóstwa (art. 7 pkt 5).
• Jeśli nie zapłacisz, dostaniesz 7–14 dni, a potem wniosek zostanie zwrócony (art. 261 k.p.a.).
• Przy wnioskach od 5 marca 2026 r. opłata nie podlega zwrotowi po odmowie lub umorzeniu (art. 207b ustawy o cudzoziemcach).
• Karta pobytu kosztuje 100 zł (§ 2 rozporządzenia w sprawie opłat za dokumenty), połowę np. dla dzieci do 16 lat (art. 237).

Pobyt w czasie oczekiwania

Jeśli złożyłeś wniosek w czasie legalnego pobytu i nie ma on braków formalnych (albo uzupełniłeś je w terminie), Twój pobyt jest legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, czyli także w czasie odwołania (art. 206 ust. 1 pkt 2). Od 27 kwietnia 2026 r. zamiast stempla w paszporcie dostajesz bezpłatne zaświadczenie w MOS (art. 206 ust. 1 pkt 1, ust. 5–6). MOS podaje, że nie jest to dokument podróży.

Ile to trwa

Wojewoda ma 6 miesięcy na decyzję (art. 210 ust. 1). Przy wnioskach od 27 kwietnia 2026 r. termin biegnie od późniejszego z dwóch dni: gdy wniosek jest bez braków formalnych (albo je uzupełniono) i gdy przedłożyłeś żądane dokumenty albo minął termin na to (art. 210 ust. 2).

Do 4 marca 2027 r. ten termin nie biegnie w sprawach prowadzonych przez wojewodę, niezależnie od obywatelstwa, a wojewoda nie musi zawiadamiać o zwłoce (art. 100d ust. 1 i 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Postępowanie odwoławcze nie jest wstrzymane: kończy się w ciągu 90 dni (art. 210 ust. 3).

Gdy sprawa trwa za długo

Możesz złożyć ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem wojewody, z uzasadnieniem (art. 37 § 2–3 k.p.a.). W czasie zawieszenia terminów urząd nie musi na nie reagować i może go nie przekazać. Mimo to ma ono znaczenie: bez ponaglenia nie złożysz skargi do sądu administracyjnego (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Art. 100d ust. 4 ogranicza takie skargi w okresie zawieszenia, więc przed pójściem do sądu skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej.

Wyślij je na piśmie, pocztą lub w urzędzie, albo elektronicznie na adres do doręczeń elektronicznych (e-Doręczenia) wojewody; nie e-mailem (art. 63 § 1 k.p.a.) i nie przez MOS. Respubliko pisze ponaglenie po polsku na podstawie Twoich odpowiedzi. Sprawdzasz je, podpisujesz i wysyłasz sam.

Gdy dostaniesz odmowę

Możesz złożyć odwołanie w ciągu 14 dni od doręczenia, do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem wojewody (art. 127 i 129 k.p.a.; art. 22 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). Nie wymaga ono szczegółowego uzasadnienia (art. 128 k.p.a.) i nie składa się go w MOS. Jeśli odmowa stanie się ostateczna, a nie masz innej podstawy pobytu, musisz wyjechać w ciągu 30 dni (art. 299 ust. 6 i 8).