Karta pobytu trwa za długo? Ponaglenie, terminy i skarga do sądu

Jakich spraw to dotyczy

Złożyłeś do wojewody wniosek o jedno z tych zezwoleń i wciąż czekasz na decyzję:

• na pobyt czasowy;
• na pobyt stały;
• na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Decyduje wojewoda właściwy ze względu na miejsce Twojego pobytu (art. 104 ust. 1, art. 201 ust. 1 i art. 218 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Na końcu dostajesz kartę pobytu.

To nie dotyczy karty pobytu CUKR dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR: ma ona własny termin, 180 dni (art. 42l ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy), i nasze pismo o zwłoce jej nie obejmuje. Jeśli dostałeś decyzję odmowną, potrzebujesz odwołania (art. 127 § 1 k.p.a.), nie tego pisma.

Ile czasu ma wojewoda

• 60 dni przy pobycie czasowym (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach);
• 6 miesięcy przy pobycie stałym (art. 210 ust. 1);
• 6 miesięcy przy pobycie rezydenta długoterminowego UE (art. 222d ust. 1, dodany ustawą Dz.U. 2025 poz. 1794). Przy wnioskach złożonych przed 27 kwietnia 2026 r. te same 6 miesięcy wynikają z art. 223.

Te terminy zastępują miesiąc albo dwa miesiące z Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 35 § 3–4 k.p.a.).

Od kiedy liczy się termin

Nie od dnia złożenia wniosku. Wiele osób liczy od tego dnia i się myli.

Termin biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z tych zdarzeń (art. 112a ust. 2, art. 210 ust. 2 i art. 222d ust. 2):

1. wniosek nie ma braków formalnych albo uzupełniłeś je na wezwanie urzędu;
2. przedłożyłeś dokumenty, o które wojewoda wezwał na piśmie, albo minął wyznaczony przez niego termin.

Jeśli więc wojewoda wezwał Cię o dokument, a Ty przyniosłeś go we wrześniu, termin liczy się od września. Jeśli wciąż masz donieść urzędowi jakiś dokument, zrób to: do tego czasu termin nawet nie zaczął biec.

Jeśli wniosek złożono przed 27 kwietnia 2026 r., w Twojej sprawie obowiązują dawne przepisy (art. 12 ustawy Dz.U. 2025 poz. 1794). Dochodzi w nich trzecie zdarzenie: dzień, w którym złożyłeś wniosek osobiście albo stawiłeś się osobiście w urzędzie po jego złożeniu. Od 27 kwietnia 2026 r. wniosek składa się elektronicznie, przez MOS, i tego zdarzenia już nie ma (M.P. 2026 poz. 370).

Zawieszenie do 4 marca 2027 r.

Te terminy wstrzymuje specjalna ustawa: art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2026 poz. 1293). Dotyczy każdego cudzoziemca, bez względu na obywatelstwo: przepis mówi o „cudzoziemcu” i tak czyta go Naczelny Sąd Administracyjny (II OSK 1375/25). Do 4 marca 2027 r.:

• terminy wojewody na załatwienie spraw o zezwolenie na pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE nie rozpoczynają się, a rozpoczęte są zawieszone (ust. 1);
• urząd może nadal prowadzić Twoją sprawę i ją rozstrzygnąć, a jego czynności są skuteczne (ust. 2);
• przepisów o bezczynności nie stosuje się, a wojewoda nie musi Cię zawiadamiać, że nie zdąży (ust. 3 pkt 1). Poza zawieszeniem urząd, który nie załatwi sprawy w terminie, musi Cię o tym zawiadomić, podać przyczyny i nowy termin oraz pouczyć o prawie do ponaglenia (art. 36 k.p.a.);
• urzędowi nie można wymierzyć grzywny ani zasądzić od niego sumy pieniężnej za niewydanie decyzji w terminie (ust. 3 pkt 2);
• to, że urząd zaprzestał czynności albo dokonuje ich z opóźnieniem, nie może być podstawą środków prawnych na bezczynność lub przewlekłość (ust. 4).

Zawieszenie dotyczy tylko wojewody. Odwołanie w Urzędzie do Spraw Cudzoziemców nie jest zawieszone (ostatnia część).

Po co mimo to składać ponaglenie

Ponaglenie to formalny sprzeciw wobec zwłoki: urząd nie załatwił sprawy w terminie (bezczynność) albo prowadzi ją dłużej, niż to konieczne (przewlekłość) (art. 37 § 1 k.p.a.). Ponaglenie wniesione przed upływem terminu urząd pozostawia bez rozpoznania (art. 37 § 3a). Dopóki terminy są zawieszone, wojewoda może tak potraktować każde ponaglenie i nie przekazać go dalej.

Mimo to ma ono znaczenie:

• Otwiera drogę do sądu. Skargę do sądu administracyjnego na bezczynność albo przewlekłość można wnieść dopiero po ponagleniu (art. 52 § 2 i art. 53 § 2b p.p.s.a.).
• Sądy się sprzeciwiają. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznaje, że zawieszenia nie można stosować do czasu po 30 czerwca 2024 r., bo jest oczywiście sprzeczne z prawem do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), na przykład 17 lutego 2026 r. (II OSK 1375/25). W 2026 r. sądy wojewódzkie zobowiązywały wojewodów do wydania decyzji mimo zawieszenia. W jednej sprawie wojewoda nie przekazał ponaglenia dalej, a sąd i tak dał mu 30 dni na decyzję (WSA w Gliwicach, 2 czerwca 2026 r., II SAB/Gl 93/26).

To nie jest obietnica dla Twojej sprawy: ustawa wciąż mówi, że terminy są zawieszone.

Dokąd idzie ponaglenie

Ponaglenie kierujesz do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, organu wyższego stopnia wobec wojewody w sprawach pobytowych (art. 22 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). Nie wysyłasz go jednak do Szefa. Składasz je za pośrednictwem wojewody, który prowadzi Twoją sprawę (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.). Poza zawieszeniem wojewoda musi je przekazać w ciągu 7 dni, z aktami i swoim stanowiskiem, a Szef musi je rozpatrzyć w ciągu 7 dni (art. 37 § 4–5).

Jak je wysłać

Prawo dopuszcza takie drogi (art. 63 § 1 k.p.a.):

• Na papierze: pocztą (najlepiej listem poleconym, żeby mieć dowód) albo w kancelarii (biurze podawczym) urzędu wojewódzkiego. Możesz poprosić urząd o potwierdzenie, że je otrzymał (art. 63 § 4).
• Elektronicznie: na adres do e-Doręczeń urzędu, z podpisem zaufanym (Profil Zaufany) albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 14 § 1a i 1d). Zachowaj dowód otrzymania, który system wystawia, gdy pismo wpłynie (art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych).

Nie e-mailem: pismo wysłane e-mailem urząd pozostawia bez rozpoznania (art. 63 § 1). Nie przez ePUAP: od 1 stycznia 2026 r. pismo wysłane tą drogą nie jest już skutecznie doręczone (art. 147 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych). Nie przez MOS: MOS służy do złożenia samego wniosku (art. 106c, 203c i 219c ustawy o cudzoziemcach), a jego strony pomocy mówią, że dalszej obsługi sprawy nie zapewnia (mos.cudzoziemcy.gov.pl).

Co jest w piśmie

Prawo wymaga jednego: uzasadnienia (art. 37 § 2 k.p.a.). Nasze pismo zawiera:

• Twoje imię, nazwisko i adres oraz znak sprawy, jeśli go masz;
• rodzaj zezwolenia i datę złożenia wniosku;
• termin w brzmieniu przepisu, bez liczenia dni i bez twierdzenia, że upłynął;
• żądanie: załatwienia sprawy bez dalszej zwłoki, stwierdzenia, czy wojewoda działa bezczynnie lub przewlekle, oraz informacji o stanie sprawy i o tym, czy potrzeba jeszcze czegoś od Ciebie;
• zastrzeżenie prawa do skargi do sądu administracyjnego.

Respubliko pisze to pismo po polsku na podstawie Twoich odpowiedzi. Sprawdzasz je, podpisujesz i wysyłasz sam.

Co dalej

Szef odpowiada postanowieniem (art. 37 § 6 k.p.a.). Stwierdza w nim, czy wojewoda dopuścił się bezczynności albo przewlekłości i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeśli tak, zobowiązuje wojewodę do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie i zarządza wyjaśnienie przyczyn. Później może wyznaczyć dłuższy termin, jeśli nowe okoliczności wymagają więcej czasu (art. 37 § 7).

Jeśli nic się nie zmieni albo ponaglenie pozostawiono bez rozpoznania, kolejnym krokiem jest skarga na bezczynność albo przewlekłość do wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA) (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.):

• możesz ją wnieść w każdym czasie po ponagleniu (art. 53 § 2b);
• właściwy jest WSA, na którego obszarze ma siedzibę urząd wojewody, a skargę składasz za pośrednictwem wojewody (art. 13 § 2 i art. 54 § 1);
• jeśli sąd przyzna Ci rację, zobowiąże wojewodę do wydania decyzji w określonym terminie i może wymierzyć urzędowi grzywnę albo przyznać Ci sumę pieniężną (art. 149). Do 4 marca 2027 r. art. 100d ust. 3–4 to wyklucza, chyba że sąd odmówi jego zastosowania (wyżej);
• sąd pobiera wpis. Jeśli nie możesz zapłacić, poproś o prawo pomocy: zwolnienie od kosztów i pełnomocnika (art. 243–246 p.p.s.a.).

Tej skargi jeszcze nie piszemy. Pomoże bezpłatna pomoc prawna: zapytaj, zanim ją złożysz.

Gdy sprawa jest w odwołaniu

Jeśli wojewoda odmówił, a Ty się odwołałeś, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ma 90 dni na zakończenie postępowania odwoławczego (art. 112a ust. 4, art. 210 ust. 3 i art. 222d ust. 3 ustawy o cudzoziemcach). Jeśli odwołanie miało braki, 90 dni biegnie od dnia ich uzupełnienia (art. 112a ust. 5). Zawieszenie tu nie działa: art. 100d dotyczy tylko wojewody. Szef musi Cię zawiadomić, jeśli nie zdąży, i podać nowy termin (art. 36 k.p.a.).

Jeśli Szef zwleka, ponaglenie idzie do ministra spraw wewnętrznych, który sprawuje nad nim nadzór (art. 16 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach; art. 17 pkt 3 k.p.a.). Składasz je za pośrednictwem Szefa (art. 37 § 3 pkt 1). To pismo też napiszemy.