Karta rezydenta długoterminowego UE: warunki i wniosek przez MOS

Co daje to zezwolenie

Zezwolenie jest bezterminowe (art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Karta pobytu jest za każdym razem ważna 5 lat (art. 243 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2) i kosztuje 100 zł; dzieci poniżej 16 lat i niektóre inne osoby płacą połowę (§ 2 rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 1583; art. 237). Możesz pracować bez zezwolenia na pracę (art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom). Inne państwo UE może Ci dać zezwolenie w celu pracy lub studiów na łatwiejszych zasadach (MOS); jeśli przyzna Ci własne zezwolenie rezydenta długoterminowego UE, polskie zostanie cofnięte (art. 215 ust. 1 pkt 5). Zezwolenie cofa się też, jeśli wyjedziesz z Polski na ponad 6 lat albo z UE na 12 miesięcy z rzędu (art. 215 ust. 1 pkt 3–4).

5 lat pobytu

Potrzebujesz co najmniej 5 lat legalnego i nieprzerwanego pobytu w Polsce bezpośrednio przed złożeniem wniosku (art. 211 ust. 1).

Wyjazdy: żaden dłuższy niż 6 miesięcy, a łącznie nie więcej niż 10 miesięcy w ciągu 5 lat (art. 212 ust. 3 pkt 1). Do tych limitów nie wlicza się wyjazdu do pracy za granicą dla pracodawcy z siedzibą w Polsce, towarzyszenia w nim przez małżonka lub małoletnie dziecko, szczególnej sytuacji osobistej, która zatrzymała Cię za granicą nie dłużej niż 6 miesięcy, ani praktyk lub zajęć za granicą w toku studiów na polskiej uczelni (art. 212 ust. 4).

Liczy się połowa pobytu na wizie lub zezwoleniu w celu studiów albo szkolenia zawodowego oraz pobytu w czasie postępowania o ochronę międzynarodową; cały ten okres, jeśli postępowanie trwało ponad 18 miesięcy (art. 212 ust. 1 pkt 2–3).

Nie liczy się (art. 212 ust. 2) pobyt: pracownika delegowanego lub dyplomaty; w okresie nauki w Polsce; na wizie Schengen ważnej tylko w Polsce, wydanej ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe; na zezwoleniu na mały ruch graniczny albo na zezwoleniu w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa lub ze względu na krótkotrwały pobyt (art. 139a, 139o lub 181); po decyzji o zobowiązaniu do powrotu, do upływu terminu wyjazdu; w toku postępowania o ochronę zakończonego odmową.

Posiadacz Niebieskiej Karty UE może doliczyć pobyt w innych państwach UE (art. 212 ust. 1 pkt 1–1c).

Status UKR. Urząd do Spraw Cudzoziemców podaje, że pobyt ze statusem UKR (ochrona czasowa) się nie liczy: przy karcie CUKR 5 lat biegnie od dnia jej odbioru (pytania i odpowiedzi UdSC). Ustawa nie wymienia ochrony czasowej wśród okresów, które się nie liczą. Jeśli od tego zależy Twoje 5 lat, skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej.

Dochód, ubezpieczenie i język polski

Dochód: stabilny i regularny, wystarczający na utrzymanie siebie i członków rodziny na Twoim utrzymaniu (art. 211 ust. 1 pkt 1). Miesięcznie musi być wyższy niż próg dochodowy z pomocy społecznej, liczony na Ciebie i na każdego z nich (art. 211 ust. 2; art. 140 ust. 2). Od 1 stycznia 2025 r. próg wynosi 1010 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 823 zł na osobę w rodzinie (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1044): dla Ciebie, małżonka i dziecka na Twoim utrzymaniu ponad 2469 zł. Taki dochód musisz mieć przez 3 lata przed wnioskiem, a w przypadku Niebieskiej Karty UE przez 2 lata (art. 211 ust. 2 pkt 1–2). Według MOS urząd liczy dochód netto, a miesiące sprzed 2025 r. ocenia według ówczesnych, niższych progów.

Ubezpieczenie zdrowotne: w NFZ albo potwierdzenie ubezpieczyciela, że pokryje koszty leczenia w Polsce (art. 211 ust. 1 pkt 2).

Polski na poziomie B1 potwierdzają tylko (art. 211 ust. 3):

• poświadczenie co najmniej B1 z urzędowej listy: państwowy certyfikat znajomości języka polskiego, ECL, TELC, zaświadczenie uczelni po kursie polskiego jako obcego albo świadectwo tłumacza przysięgłego (rozporządzenie Dz.U. 2023 poz. 1076);
• świadectwo ukończenia szkoły z wykładowym językiem polskim, w Polsce lub za granicą, poza szkołą policealną;
• dyplom ukończenia studiów z wykładowym językiem polskim, w Polsce lub za granicą.

Dzieci poniżej 16 lat są z tego zwolnione (art. 211 ust. 4).

Kto nie może złożyć wniosku

Nie złożysz wniosku, jeśli w tym dniu (art. 213 ust. 1): jesteś poza Polską albo przebywasz tu nielegalnie; przebywasz tu w celu studiów, szkolenia zawodowego lub nauki; masz zgodę na pobyt ze względów humanitarnych, zgodę na pobyt tolerowany, azyl lub ochronę czasową (status UKR) albo ubiegasz się o ochronę międzynarodową; przebywasz na wizie lub zezwoleniu, których czas się nie liczy (wyżej); jesteś pracownikiem delegowanym; jesteś zatrzymany lub w więzieniu; przebywasz tu po decyzji o zobowiązaniu do powrotu albo masz obowiązek wyjazdu po odmowie (art. 299 ust. 6). Karta CUKR to zezwolenie na pobyt czasowy (art. 42r ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) i nie ma jej na tej liście. Wojewoda odmawia wtedy wszczęcia postępowania; możesz złożyć na to zażalenie w ciągu 7 dni od doręczenia (art. 61a § 2 i art. 141 § 2 k.p.a.).

Jak złożyć wniosek

Od 27 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1794; M.P. 2026 poz. 370; sprawa wszczęta wcześniej toczy się według dawnych przepisów, art. 12 tej ustawy):

1. Złóż wniosek w czasie legalnego pobytu, najpóźniej w jego ostatnim dniu, będąc w Polsce (art. 218a ust. 1; art. 213 ust. 1 pkt 7), do wojewody właściwego dla miejsca pobytu (art. 218 ust. 1).
2. Tylko online, przez MOS (mos.cudzoziemcy.gov.pl); wniosek złożony inaczej pozostaje bez rozpoznania (art. 219c ust. 1 i 3). Logujesz się przez login.gov.pl, np. profilem zaufanym, a formularz wypełniasz po polsku (MOS).
3. Dołącz zdjęcie oraz skany wszystkich stron paszportu i tytułu prawnego do lokalu, np. umowy najmu; umowa użyczenia liczy się tylko od bliskiej rodziny (art. 219a; art. 219d ust. 1). Możesz dodać dowody spełnienia warunków (art. 219d ust. 2).
4. Podpisz podpisem zaufanym lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Wniosek jest złożony, gdy otrzymasz urzędowe poświadczenie odbioru (UPO); zachowaj je (art. 219d ust. 3–5).
5. Zapłać 640 zł opłaty skarbowej przy składaniu wniosku, do urzędu miasta, w którym wojewoda ma siedzibę (załącznik, część III ust. 4, oraz art. 6, 8 i 12 ustawy o opłacie skarbowej). Nie wraca po odmowie ani po umorzeniu postępowania (art. 223a).
6. Staw się na wezwanie, w dniu co najmniej 7 dni po jego doręczeniu: pokaż paszport i tytuł prawny do lokalu, złóż odciski palców i wzór podpisu (art. 219e ust. 1). Jeśli tego nie zrobisz, postępowanie zostanie umorzone (art. 219i ust. 1). Dzieci poniżej 6 lat nie przychodzą (art. 219h ust. 1).
7. Prześlij dokumenty, o które prosi wojewoda, w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 14 dni (art. 219f), z tłumaczeniem przysięgłym na polski, jeśli są w innym języku (MOS).

Wojewoda musi pomóc w założeniu konta w MOS i w złożeniu wniosku (art. 219d ust. 6; art. 225b ust. 4).

W czasie oczekiwania

Jeśli złożyłeś wniosek w czasie legalnego pobytu, a wniosek nie miał braków formalnych albo uzupełniłeś je w terminie, Twój pobyt jest legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a wojewoda wydaje Ci zaświadczenie przez MOS (art. 222a ust. 1 i 6), chyba że postępowanie zawieszono na Twój wniosek (art. 222a ust. 2). Zaświadczenie nie uprawnia do podróży do innych państw Schengen (MOS). Przy wnioskach sprzed 27 kwietnia 2026 r. tę rolę pełni stempel w paszporcie (art. 206 ust. 1, stosowany przez dawny art. 223).

Jak długo to trwa

Wojewoda ma 6 miesięcy (art. 222d ust. 1) od późniejszego z dwóch dni: dnia, w którym wniosek jest kompletny, i dnia, w którym przedłożysz żądane dokumenty albo minie termin na nie (art. 222d ust. 2). Według dawnych przepisów (wnioski sprzed 27 kwietnia 2026 r.) to także 6 miesięcy, które mogły biec również od osobistego stawiennictwa (art. 210 ust. 1–2, stosowany przez dawny art. 223).

Do 4 marca 2027 r. te 6 miesięcy nie biegną w postępowaniu u wojewody, bez względu na obywatelstwo (art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Zaczną biec lub będą biec dalej po tym dniu, a do tego czasu wojewoda nie musi reagować na ponaglenie (art. 100d ust. 3–4). Po odwołaniu Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ma 90 dni (art. 222d ust. 3); zawieszenie tego nie obejmuje.

Gdy decyzja się spóźnia: ponaglenie

Po upływie 6 miesięcy wnieś ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem wojewody (art. 37 § 1 i § 3 pkt 1 k.p.a.; art. 22 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach); wniesione wcześniej pozostaje bez rozpoznania (art. 37 § 3a k.p.a.). W czasie zawieszenia ponaglenie nadal ma znaczenie: bez niego nie złożysz skargi do sądu administracyjnego na zwłokę (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W sprawie tej skargi skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej.

Wyślij je pocztą, złóż w urzędzie albo wyślij na adres do doręczeń elektronicznych wojewody i zachowaj dowód otrzymania; nie e-mailem (art. 63 § 1 k.p.a.). Respubliko pisze je po polsku na podstawie Twoich odpowiedzi; sprawdzasz je, podpisujesz i wysyłasz sam.

Odmowa: 14 dni na odwołanie

Wojewoda odmawia, jeśli nie spełniasz warunków z art. 211 ust. 1 albo wymagają tego względy obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego (art. 214 ust. 1). Odwołanie wnosisz w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji (art. 129 § 2 k.p.a.) do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem wojewody, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.; art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach): pocztą, w urzędzie albo na adres do doręczeń elektronicznych wojewody, nie przez MOS (MOS). Termin jest zachowany, jeśli najpóźniej w ostatnim dniu nadasz odwołanie w Poczcie Polskiej albo wyślesz je na ten adres i otrzymasz dowód otrzymania (art. 57 § 5 k.p.a.). Napisz, które warunki spełniasz, i dołącz dowody. Jeśli odmowa stanie się ostateczna, a nie masz innej podstawy pobytu, musisz opuścić Polskę w ciągu 30 dni (art. 299 ust. 6 pkt 1). Respubliko napisze też to odwołanie (zacznij tutaj).